Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής

Τελ. ενημέρωση:

16-Mar-2026

Αρχ Ελλ Ιατρ, 43(3), Μάιος-Ιούνιος 2026, 383-389

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Κλίμακα εκτίμησης της ευαλωτότητας στη διαδικτυακή παραπληροφόρηση:
Μια αναθεωρημένη έκδοση για θέματα υγείας

Α. Κατσιρούμπα,¹ Ο. Κωνσταντακοπούλου,¹ Π. Γάλλος,² Ι. Μωΰσογλου,³ Π. Μαγγούλια,¹ Ο. Γαλάνη,² Μ. Τσιάχρη,¹ Π. Γαλάνης¹¹Τμήμα Νοσηλευτικής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα,
²Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, Αθήνα,
³Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Λάρισα

ΣΚΟΠΟΣ Η διερεύνηση της εγκυρότητας και της αξιοπιστίας μιας αναθεωρημένης έκδοσης της κλίμακας εκτίμησης της ευαλωτότητας στη διαδικτυακή παραπληροφόρηση για θέματα υγείας (Health-Related Online Misinformation Susceptibility Scale, HR-OMISS).

ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Για την εκτίμηση της αξιοπιστίας της HR-OMISS χρησιμοποιήθηκαν οι συντελεστές Cronbach's alpha και McDonald's omega. Η εγκυρότητα κατασκευής της HR-OMISS εκτιμήθηκε με την επιβεβαιωτική ανάλυση παραγόντων. Η συγκλίνουσα εγκυρότητα της HR-OMISS εκτιμήθηκε με την κλίμακα εμπιστοσύνης στους επιστήμονες (Trust in Scientists Scale), την κλίμακα εμπιστοσύνης στους επιστήμονες μιας ερώτησης, την κλίμακα εκτίμησης των θεωριών συνομωσίας (Conspiracy Mentality Questionnaire, CMQ) και την κλίμακα εκτίμησης των θεωριών συνομωσίας μιας ερώτησης. Για την εκτίμηση της εγκυρότητας των γνωστών ομάδων συγκρίθηκαν οι επαγγελματίες υγείας με μεταπτυχιακό δίπλωμα σε σχέση με εκείνους χωρίς μεταπτυχιακό δίπλωμα.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Βρέθηκε ότι η HR-OMISS έχει πολύ καλή αξιοπιστία, καθώς ο συντελεστής Cronbach's alpha ήταν 0,920 και ο συντελεστής McDonald's οmega ήταν 0,922. Η HR-OMISS έχει την ίδια κατασκευή με την OMISS και πιο συγκεκριμένα έχει έναν παράγοντα με 9 στοιχεία. Η συγκλίνουσα εγκυρότητα της HR-OMISS ήταν πολύ καλή, καθώς βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές αρνητικές συσχετίσεις ανάμεσα στην HR-OMISS και στην "Trust in Scientists Scale» (r =-0,330, p<0,001) και την κλίμακα εμπιστοσύνης στους επιστήμονες μιας ερώτησης (r=-0,258, p<0,001). Επί πλέον, βρέθηκαν θετικές συσχετίσεις ανάμεσα στην HR-OMISS και στην CMQ (r=0,118, p=0,072) και στην κλίμακα εκτίμησης των θεωριών συνομωσίας μιας ερώτησης (r=0,074, p=0,260). Η HR-OMISS είχε υψηλή εγκυρότητα των γνωστών ομάδων, καθώς η μέση βαθμολογία στους κατόχους μεταπτυχιακού διπλώματος (25,6) ήταν στατιστικώς σημαντικά μικρότερη σε σχέση με τη μέση βαθμολογία στους μη κατόχους μεταπτυχιακού διπλώματος (29,6) (p=0,002).

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η HR-OMISS είναι μια έγκυρη και αξιόπιστη κλίμακα για την εκτίμηση της ευαλωτότητας στη διαδικτυακή παραπληροφόρηση σε θέματα υγείας.

Λέξεις ευρετηρίου: Εμπιστοσύνη, Επιστήμονες, Θεωρίες συνομωσίας, Κλίμακα εκτίμησης της ευαλωτότητας στη διαδικτυακή παραπληροφόρηση, Παραπληροφόρηση, Ψευδείς ειδήσεις.